LİSANS PROGRAMI


Anabilim Dalımızın Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesinde Lisans Düzeyinde Verdiği Etik Dersleri (1-3 Kasım 2013 tarihinde 8. TBD Sağlık Bilimlerinde Etik Eğitimi Sempozyumunda sözlü bildiri olarak sunulmuştur)

  • 2013-2014 Akademik Yılı

Anabilim Dalımız 1998 yılında kurulmuş ve aynı yıl lisans eğitimine ilk üç yılda 10’ar saatlik derslerle başlanmıştır. Dördüncü yıl genel cerrahi stajlarında iki saatlik cerrahi etik dersleri eklenmiştir. Ayrıca 2004-2005 akademik yılından itibaren Tıp Eğitimi ve Bilişimi Anabilim Dalı tarafından başlatılan İyi Hekimlik Uygulamalarının temel bileşenlerinden biri olan “Etik ve Profesyonel Değerler” oturumlarında da tıp etiğinin temel konuları yer almaktadır.


Bologna sürecine geçiş çalışmalarıyla birlikte 2013-2014 akademik yılında gerçekleştirilmek üzere eğitim programında değişiklikler yapılmış, lisans eğitiminde zorunlu derslerin bir kısmı azaltılmış bununla birlikte yeni seçmeli dersler ve stajlar eklenmiştir.


HÜTF’nde verilen Tıp Tarihi ve Etik Derslerinin amacı öğrencilerin, geleneksel tıbbın hasta merkezli değerlerini tanımasını, saygılı ve insani hasta bakıma hazırlanmasını, araştırma ve tartışma yoluyla yaşamın tüm evrelerindeki tıbbi uygulamalarda ve araştırmalarda sık karşılaşılan etik konu ve sorunları, korunacak etik değerleri ve uygun çözüm yöntemlerini tanımasını, gelişen teknolojinin sağlık bakımda yarattığı ve yaratabileceği sorunları fark etmesini, etik çatışmaların çözümünde ilgili tüm taraflarla aktif ilişki içinde rol almasını sağlamaktır. Bu amaca ulaşmak için Anabilim Dalımız tarafından lisans düzeyinde verilen dersler aşağıdadır:

 

HÜTF Lisans Düzeyinde 
Etik Eğitimi Dersleri (2017-2018 Akademik Yılı)

Dönem

Zorunlu Dersler

Seçmeli Dersler

I

Tıp Tarihi (10 Saat)

Biyoetik ve Sinema (16 hafta)

Wit
You Don't Know Jack
Still Alice
Never Let Me Go
Immortal Life of Henrietta Lacks
Food Inc.
If These Walls Could Talk

II

Tıp Etiği (9 Saat)

Sinemada Hekim Temsilleri (16 Hafta)

Something the Lord Made
Elephant Man
Hippocrates
Monday Mornings 1-2
Doktor

III

Klinik Etik (8 Saat)

Savunmasız / Örselenebilir Gruplar ve Biyoetik (16 Hafta)

V

Klinik Etik Vaka Analizi Stajı (16 Hafta) / Öğrenci Rehberi
Araştırma ve Yayın Etiği Stajı (16 Hafta) / Öğrenci Rehberi

 

HÜTF Lisans Düzeyinde
Etik Eğitimi Dersleri (2015-2016 Akademik Yılı)


Dönem

Zorunlu Dersler

Seçmeli Dersler

I

Tıp Tarihi (10 Saat)

Biyoetik ve Sinema (16 Saat)

II

Tıp Etiği (9 Saat)

Sinemada Hekim Temsilleri: Tıp Etiğini Filmlerle Anlamak (16 Saat)

III

Klinik Etik (8 Saat)

 

IV

Cerrahi Etik (1 Saat)

V

Klinik Etik Vaka Analizi Stajı (20 Saat)
Araştırma ve Yayın Etiği Stajı(20 Saat)

VI

 

 

HÜTF Lisans Düzeyinde
Etik Eğitimi Dersleri (2014-2015 Akademik Yılı)


Dönem

Zorunlu Dersler

Seçmeli Dersler

I

Tıp Tarihi (10 Saat)

Biyoetik ve Sinema (16 Saat)

  • If These Walls Could Talk
  • Million Dollar Baby
  • Never Let Me Go
  • Gattaca

II

Tıp Etiği (9 Saat)

Sinemada Hekim Temsilleri: Tıp Etiğini Filmlerle Anlamak (16 Saat)

  • Something the Lord Made
  • If These Walls Could Talk
  • Wit
  • You Don't Know Jack

III

Klinik Etik (8 Saat)

 

IV

Cerrahi Etik (1 Saat)

V

Klinik Etik Vaka Analizi Stajı (20 Saat)
Araştırma ve Yayın Etiği Stajı(20 Saat)

VI

 


HÜTF Lisans Düzeyinde
Etik Eğitimi Dersleri (2013-2014 Akademik Yılı)


Dönem

Zorunlu Dersler

Seçmeli Dersler

I

Tıp Tarihi (10 Saat)

Bilim Felsefesi ve Tarihi (16 Saat)

II

Tıp Etiği (9 Saat)

Sinemada Hekim Temsilleri: Tıp Etiğini Filmlerle Anlamak (16 Saat)

  • Something the Lord Made
  • If These Walls Could Talk
  • Wit
  • You Don't Know Jack

 

III

Klinik Etik (8 Saat)

Sınırlı Kaynakların Paylaşımı Bağlamında Tıpta Adalet (16 Saat)

IV

Cerrahi Etik (1 Saat)

V

Klinik Etik Vaka Analizi Stajı (20 Saat)
Araştırma ve Yayın Etiği Stajı(20 Saat)

VI

 

DÖNEM I DERSLERİ


Ders Adı

Tıp Tarihi

Dersin Türü

Zorunlu

Amaç

Tıbbın evrimsel sürecinde öğrencilerin hekim kimliğini, mesleğin hasta merkezli değerlerini tanımasını sağlamak

İçerik:

  • Tıp Tarihi ve Tıp Tarihi Yöntem Bilgisi, Hekim Kimliği ve Hekim Antları
  • Sağlık-Hastalık Kavramları ve İlkel Topluluklarda ve İlk Uygarlıklarda Tıp
  • Hipokrat ve Rasyonel Tıbbın Doğuşu
  • Dört Unsur Kuramı (Dört Humor Teorisi)
  • Galen ve Galenik Tıp, Avrupa’da Ortaçağ ve Rönesans Tıbbı
  • Bilimsel Devrim ve Aydınlanma Çağından Günümüze Bilimsel-Deneysel Tıp
  • İslam Dünyasında Tıp
  • İslam Dünyasında Hastaneler
  • Selçuklular ve Osmanlılarda Tıp
  • Cumhuriyetin Kuruluşundan Günümüze Sağlık Hizmetleri

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-cevap, örnek olay incelemesi

Değerlendirme Yöntemi

Çoktan seçmeli kurul sonu sınavı

 

Ders adı

Bilim Felsefesi ve Tarihi

Ders türü

Seçmeli

Amaç

Öğrencinin bilginin ve bilimin doğasını, bilimin anlamını, önemini yöntem ve yapısını “bilim tarihi” kapsamında evrimsel bir yaklaşımla kavramasını; bilimsel yöntem, bilim felsefesi, bilimsel felsefe ve bilimin farklı yanlarını tartışabilmesini sağlamaktır.

İçerik:

  • Felsefi bilgi ve diğer bilgi türleri, Bilim felsefe ilişkisi
  • İlk uygarlıklarda felsefe ve bilimin doğuşu, Aristoteles’in bilgi kuramı
  • Ortaçağ’dan Rönesans’a Bilim ve Descartes’ın bilgi kuramı
  • 17. Yüzyıl Bilimsel Devrim çağı, Locke, Hume, Kant
  • Viyana Çevresi ve Popper
  • Kuhn’un ve Lakatos
  • Postmodern bilim anlayışı
  • Çağımızda bilimde felsefenin önemi ve rolü

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-yanıt, grup çalışması, rapor hazırlama

Değerlendirme Yöntemi

Grup çalışması ile rapor hazırlama ve sunma

 

DÖNEM II DERSLERİ


Ders Adı

Tıp Etiği

Dersin Türü

Zorunlu

Amaç

Öğrencinin tıp etiğinin temel ilke ve kavramları çerçevesinde hekim-hasta ilişkisinin belirleyenlerini tanımlamasını ve değerlendirmesini sağlamaktır

İçerik:

  • Etik, Biyoetik, Tıp Etiği ve İlgili Kavramlar
  • Temel Biyoetik Kuramları ve İlkeleri
  • Hekimin Erdemleri Açısından Hekim Kimliği ve İyi Hekimlik
  • Zarar Vermeme ve Yararlılık İlkeleri
  • Özerkliğe Saygı ve Adalet ilkeleri
  • Paternalizm ve Aydınlatılmış Onam
  • Mahremiyet ve Tıbbi Gizlilik
  • Klinik Etik, Etik İkilem, Etik Çözümleme, Klinik Etik Karar Verme Süreçleri
  • Hekim – Hasta İlişkisi ve İletişimi

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-cevap, örnek olay incelemesi, gösteri

Değerlendirme Yöntemi

Çoktan seçmeli kurul sonu sınavı

 

Ders adı

Sinemada Hekim Temsilleri: Tıp Etiğini Filmlerle Anlamak

Ders türü

Seçmeli

Amaç

Öğrencinin yerli ve yabancı sinema örneklerinde hekim temsillerini tartışarak  hekim kimliği hakkında farkındalık kazanmasını sağlamaktı

İçerik:

  • Tıp etiği açısından meslek ve profesyonellik, Hekim kimliği,
  • Patch Adams filminin seyredilmesi ve hekimliğin sınırlarının tartışılması
  • Wit filmin izlenmesi ve araştırmacı hekim kimliğinin ve araştırmada aydınlatılmış onam kavramlarının tartışılması
  • My sister’s keeper filminin seyredilmesi ve danışman hekim rolünün tartışılması
  • Türk filmlerindeki hekim kimliğinin değişimi üzerine örnekler
  • Awakenings (Uyanışlar) filmindeki hekim kimliği üzerinden erdemlerin tartışılması
  • The Doctor filminin izlenmesi ve hekim hasta ilişkisinin tartışılması
  • Sicko filminin izlenmesi ve tartışılması

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-cevap, beyin fırtınası, örnek olay incelemesi, gösteri

Değerlendirme Yöntemi

Grup çalışması ile rapor hazırlama ve sunma

 

DÖNEM III DERSLERİ


Ders Adı

Klinik Etik

Dersin Türü

Zorunlu

Amaç

Öğrencilerin yaşamın tüm evrelerindeki tıbbi uygulamalarda ve araştırmalarda sık karşılaşılan etik konu ve sorunları tanımlaması, korunacak etik değerleri ve uygun çözüm yöntemlerini tanımasını sağlamaktır.

İçerik:

  • Klinik Etik
  • Ötanazi
  • Üreme Teknolojisi ve Etik
  • Tıbbi Araştırma ve Yayınlarda Etik
  • Tıpta Yasal Konular
  • Organ Transplantasyonunda Etik
  • Genetik ve Etik
  • Hasta Hakları

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-cevap, örnek olay incelemesi, gösteri

Değerlendirme Yöntemi

Çoktan seçmeli kurul sonu sınavı

 



Ders Adı

Savunmasız/Örselenebilir Gruplar ve Biyoetik

Dersin Türü

Seçmeli

Amaç

Savunmasız/Örselenebilir grupların (çocukların ve ergenlerin, kadınların, geriatrik yaş grubunu oluşturan bireylerin, engellilerin, etnik azınlıkların, mültecilerin, düşük sosyoekonomik koşullarda yaşayanların ve LGBTİ+’lerin…) sağlık hizmetlerine erişimlerinde karşılaştıkları sorunları ve bu sorunların sağlık hizmeti verenler açısından etik ve hukuki sorumluluk doğuran yönlerini açıklamaya ve anlamaya çalışmaktır.

İçerik:

Savunmasız/Örselenebilir gruplar ifadesinin anlam içeriği; Savunmasız gruplar açısından sağlığın sosyal ve kültürel belirleyicileri (yoksulluk, okur-yazarlık, toplumsal cinsiyet ayrımcılığı, marjinalizasyon, özgürlüğün kısıtlandığı durumlar (mahkûmlar), doğal kaynakların yok edilmesi (çölleşme), savaşlar (mülteciler), hiyerarşik ilişkiler (örneğin, eğiticileri tarafından yürütülen araştırma projelerine dâhil edilen öğrenciler, iş güvenliğinin olmadığı ortamlarda çalışanlar, ordu veya polis teşkilatı üyeleri, her ne şekilde olursa olsun ötekileştirme (örneğin, göçmenler, göçebeler, etnik azınlıklar, AIDS hastaları ve nadir görülen hastalıklarla mücadele edenler); gelişmekte olan ülkelerdeki kaynakların istismarı (örneğin, ormanların yok edilmesinin, gelecek nesillere karşı sorumlulukları riske atabilecek sonuçları); iklim değişikliği veya farklı türlerde çevre kirlilikleri gibi beşeri olumsuz faaliyetleri tanımlayabilir.
Bu derste savunmasız/örselenebilir grupların maruz kaldığı sağlık eşitsizliği olgusu ekonomik ve kültürel boyutta açıklamak amaçlanmaktadır. Bu bağlamda Unesco tarafından deklare edilen “Biyoetik ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi” ile Unesco Uluslararası Biyoetik Komitesi (IBC) tarafından açıklanan “İnsanın Savunmasızlığı ve Kişisel Bütünlüğüne Saygı İlkesi Raporu”nun biyoetik açıdan önemi vurgulanarak değersel incelemesi üzerinde durulacaktır.

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-cevap, örnek olay incelemesi

Değerlendirme Yöntemi

Derse katılım; Ödev değerlendirme

 

Ders adı

Sınırlı Kaynakların Paylaşımı Bağlamında Tıpta Adalet

Ders türü

Seçmeli

Amaç

Öğrencinin sağlık bakım kaynaklarını paylaştırmanın zorunluluğunu, sağlık bakıma ilişkin tüm politika ve kararların aynı zamanda paylaşım kararı olduğu ve adil paylaşım için belirli ölçütlere ihtiyaç duyulduğunu fark etmesini ve adil paylaşım ölçütlerini tanımlamasını sağlamaktır

İçerik:

  • Sağlık bakım kaynakları, Tıpta adalet ilkesi, Sağlık bakım politikaları,
  • Adalet, dağıtıcı adalet, maddi adalet ilkeleri,
  • Olgularla sınırlı kaynakların paylaşımında adalet,
  • Yararsız/ boşuna tedavi, hasta isteklerinin sınırları,
  • Olgularla organ nakillerinde adalet,
  • Olgularla hastane öncesi ve hastane acillerinde adalet/triyaj
  • Olgularla yoğun bakım kaynaklarının paylaşımında adalet/triyaj
  • Etik ve yasal düzenlemeler açısından sağlık çalışanlarının kaynakları adil paylaştırma ödevi

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, örnek olay incelemesi, sorun/problem çözme

Değerlendirme Yöntemi

Grup çalışması ile rapor hazırlama ve sunma

 

DÖNEM IV DERSLERİ


Ders Adı

Cerrahi Etik

Dersin Türü

Zorunlu

Amaç

Öğrencilerin cerrahide sık karşılaşılan etik sorunlara ilişkin vakalarda etik sorunu belirleme ve vakada yer alan etik konuları ayırt etme alıştırmaları ile cerrahide karşılaşılabilecek etik sorunlara duyarlı olmalarını sağlamaktır

İçerik:

  • Aydınlatılmış Onam
  • Gerçeğin Söylenmesi
  • Tedaviyi Ret
  • Cerrahi Gereksizlik – Yararsız/Boşuna tedavi
  • Tıbbi Uygulama Hatalarının Etik Boyutu ile ilgili vakalar

 

Eğitim Yöntemi:

Örnek olay incelemesi, tartışma, soru-cevap

Değerlendirme Yöntemi

Derse katılım

 

DÖNEM V DERSLERİ


Ders Adı

Araştırma ve Yayın Etiği Stajı

Dersin Türü

Seçmeli

Amaç

Tıp fakültesinden mezun olacak öğrencinin ve gelecekteki olası uzmanlık öğrencisinin planlayacağı, yürüteceği ve yayınlayacağı bilimsel araştırmalar için yol gösterici olacak temel etik standartların öğretilmesi amaçlanmaktadır.

İçerik:

  • Bilim, bilimsel bilgi, tarihsel süreçte bilimsel bilginin yeri
  • Bilim etiği ve bilimsel yanıltma, bilimsel bilgi üretiminde insan ve hayvanların kullanımının gereği
  • Tarihsel süreçte araştırma etiğinin temel ilke ve kurallarının ortaya çıkışı 
  • Araştırmada aydınlatılmış onam, denek hakları ve örselenebilir gruplar
  • Araştırmacı-denek ve araştırmacı-sponsor ilişkileri
  • Hayvan hakları, Hayvan araştırmalarında sık karşılaşılan etik sorunlar ve 3 R kuralı
  • Olgu örnekleriyle araştırmacının etik ve yasal sorumlulukları ve araştırmacı hekimin çifte sorumlulukları
  • Yayın etiği ihlalleri ve örneklerin incelenmesi
  • Araştırma etiği ile ilgili ulusal ve uluslararası etik ve yasal düzenlemeler
  • Araştırma Etik Kurulları
  • Yönetmelikler çerçevesinde projelerin etik kurul başvuru formlarına göre düzenlenmesi

Eğitim Yöntemi:

Anlatım, tartışma, soru-yanıt, takım/grup çalışması proje tasarımı/yönetimi rapor hazırlama ve sunma

Değerlendirme Yöntemi

Devam, tartışmalara katılım, ödevler,  varsayımsal etik kurul başvuru raporu hazırlama ve sunma

 

Ders adı

Klinik Etik Vaka Analizi Stajı

Ders türü

Seçmeli

Amaç

Öğrencilerin sık karşılaşılan etik sorunlarda klinik etik karar verme becerisi kazanmasını sağlamaktır.

İçerik:

  • Klinikte etik karar verme yöntemleri ve dört adımlık klinik-etik karar verme süreci
  • Tıbbi girişimin endikasyonları ve hastanın tercihlerinin belirlenmesi
  • Hastanın yaşam kalitesi ve diğer etkenlerin belirlenmesi
  • Karar seçeneklerinin sunulması, karar verme ve kararın haklı çıkarılması
  • Klinik etik danışmanlık ve hastane etik kurulları
  • Klasik olgu örnekleriyle etik sorun çözümlemeye yönelik grup çalışmaları ve uygulamaları

Eğitim Yöntemi:

Tartışma, örnek olay incelemesi, sorun/problem çözme,  uygulama-alıştırma, rapor hazırlama ve sunma

Değerlendirme Yöntemi

Devam, tartışmalara katılım, ödevler, etik vaka çözümlemesi uygulama ve sunma